ART THERAPY

ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΚΑΙ Bullying

 

ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΚΑΙ Bullying

(ΣΧΟΛΙΚΗ ΒΙΑ)

 

Βία: Σωματική δύναμη, ισχύς, σθένος, κατάχρηση δύναμης, άσκησης βίας, εξαναγκασμός, βαρβαρότητα εξωτερική δύναμη, μη φυσική, οργή, χωρίς την θέληση.

 

Η σχολική βία είναι ένα από τα πιο γνωστά και συνήθη προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα παιδιά, οι δάσκαλοι και οι γονείς εντός και εκτός σχολείου. Η σχολική βία μπορεί να είναι σωματική αλλά και ψυχολογική. Τα παιδιά που δέχονται την σχολική βία συχνά δυσκολεύονται να ανακοινώσουν σε ένα δάσκαλο ή στους γονείς τους ότι είναι θύματα βίας γιατί μπορεί να νοιώθουν ντροπή, φόβο και ενοχές. Έτσι όταν ουσιαστικά δέχονται την βία και δεν το κοινοποιούν ή δεν δέχονται βοήθεια είναι σαν να «καταπίνουν» συμβολικά τον θύμο τους και  αποδέχονται μία κατάσταση στην οποία θα βρίσκονται πάντα στην θέση του θύματος. Η σχολική βία μπορεί να οδηγήσει σε υψηλό άγχος, αντι-κοινωνικές συμπεριφορές και να μειώσει την μαθησιακή ανάπτυξη του παιδιού και βέβαια στην ανάπτυξη του πόνου και του φόβου.

Το παιδί αρχίζει να τραυματίζεται κοινωνικά γιατί δέχεται βία μέσα στο σχολείο του. Το σχολείο όπου θεωρείται ότι είναι ένας ευχάριστος,  ασφαλής και περιεκτικός χώρος μεταμορφώνεται σε ένα δυσάρεστο, ανασφαλές και απόξενο μέρος. Ο άνθρωπος που δέχτηκε την βία είναι σίγουρο ότι θα τη φέρει μαζί του, στο σώμα και στο μυαλό του. Θα έχει ενσωματωθεί με τον εαυτό του και αν περάσουν τα χρόνια θα μεγαλώνει όπως μεγαλώνει και ο ίδιος. Το παιδί πού έχει υποστεί κάποιου είδους βία στο σχολείο θα την μεταφέρει στον ασφαλή χώρο του σπιτιού του. Οι γονείς και οι συγγενείς θα πρέπει με πραγματική ενασχόληση και υπομονή να κατανοήσουν τις διαφορές του παιδιού τους και να αποφύγουν την επίκριση και την απόρριψη. Να μην προστρέχουν σε γρήγορες και βίαιες κινήσεις, οι οποίες απλά θα επαναλαμβάνουν το τραύμα του παιδιού και θα δημιουργείται έτσι ένας φαύλος κύκλος.

Σε αυτήν την κατάσταση το παιδί θα περιμένει κατανόηση και αποδοχή από τα αγαπημένα του πρόσωπα αλλά αντί γι’ αυτό δέχεται ξανά βία και αυτήν την φορά μέσα στο ίδιο του το σπίτι. Το παιδί κατακερματισμένο και ευνουχισμένο δεν μπορεί να εκφραστεί και οι τύψεις, οι ενοχές, ο πόνος και ο φόβος διπλασιάζονται και αποκτούν μία δύστροπη και αρνητική ποιότητα. Οι γονείς λόγω δικών τους άλυτων γεγονότων δεν καταφέρνουν να προστατέψουν το παιδί και το τραύμα αντί να αντιμετωπίζεται με κατανόηση, διογκώνεται και αντιλαμβάνεται σαν «το παιδί δεν είναι καλά», «έχει υπερκινητικότητα», «είναι βίαιο», «απομονώνεται» κ.α., χαρακτηρισμοί που δεν βοηθούν καθόλου το παιδί.

Το παιδί θα αρχίσει να δυναμώνει τις άμυνές του, θα νοητικοποιεί τα συναισθήματά του, θα αποφεύγει τις κοινωνικές δραστηριότητες και θα κάνει διάφορες είδους σχέσεις με αντικείμενα όπως κινητά, υπολογιστές, ζωάκια (γάτες, σκύλους) κ.α. Τα αντικείμενα αυτά θα του προσφέρουν μια ικανοποιητική φροντίδα και ενασχόληση και έτσι το παιδί θα καταφέρει να επιβιώσει από τις συνεχείς απορρίψεις που έχει δεχτεί. Ο άνθρωπος εδώ χτίζει ένα φαντασιακό κόσμο για να επιβιώσει. Έχοντας βαθιά πιστέψει πως φταίει για την συμπεριφορά των γονιών του προσπαθεί να δημιουργήσει σχέσεις με κάποια αντικείμενα στα οποία μπορεί να κυριαρχήσει και εκφράσει τον θυμό του/της καθώς και την αγάπη του. Η εικόνα πού έχει πλάσει το παιδί, που έχει δεκτή βία, για τον εαυτό του είναι συνήθως πολύ ευαίσθητη και το μυαλό του δεν σταματάει να βρίσκει πρακτικούς διεξόδους για να μην έρθει αντιμέτωπος με τους συνομήλικούς του.

Ποίος όμως θα κατανοήσει αυτόν τον φανταστικό κόσμο? Ποίος θα αφιερώσει τον απαραίτητο χρόνο για να ακούσει το φόβο του παιδιού? Ποίος θα καταφέρει να του δώσει μία σωστή κατεύθυνση έτσι ώστε να μη χαθεί στο τραύμα του?

Η εικαστική θεραπεία έχει μια διπλή ιδιότητα όσον αφορά τη χρήση της. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί σαν θεραπεία εκ τον υστέρων αλλά και ως μια προληπτική θεραπευτική η οποία στοχεύει να ενδυναμώσει και να αναγνωρίσει τον εαυτό του θεραπευόμενου. Σίγουρα είναι πολύ πιο αποτελεσματικό και φρόνιμο η θεραπεία να ξεκινήσει πριν υπάρξει κάποια τραυματική εμπειρία αλλά δυστυχώς δεν υπάρχουν πολλές τέτοιες περιπτώσεις και οι άνθρωποι ξεκινάν τη θεραπεία τους ύστερα από κάποιο  τραύμα που δέχτηκαν. Ένας πρώτος στόχος της εικαστικής θεραπείας είναι να δημιουργήσει ένα ασφαλές περιβάλλον, έτσι ώστε να υπάρξει μία διαδραστική δημιουργικότητα που θα φέρει τον άνθρωπο, σιγά σιγά, να αντιληφθεί τα συναισθηματικά του ελλείμματα, να τα αποδεχτεί και έτσι να αρχίζει να ορίζει τον δικό του χαρακτήρα.

Τα παιδιά που έχουν δεχτεί κάποιου είδους βίας παρουσιάζονται να αντιμετωπίζουν κοινωνικές δυσκολίες, είτε είναι εσωστρεφείς είτε εξωστρεφείς. Όποια και να είναι η περίπτωση, τα παιδιά δυσκολεύονται να κατανοήσουν τον εαυτό τους και τα συναισθήματά τους είναι μπερδεμένα.

Το παιδί μέσα στην θεραπεία θα εκφράσει ακριβώς, είτε με λόγια είτε μέσω της εικόνας το προσωπικό του άγχος. Συνήθως θα μεταβιβάσει με μεγάλη ακρίβεια το πώς δέχεται την «σχολική βία». Τα όρια πρέπει να είναι ξεκάθαρα και πρέπει να σιγουρέψουμε την ασφάλεια και του θεραπευτή αλλά και του θεραπευόμενου. Υπάρχουν περιπτώσεις που το παιδί έδεσε τον θεραπευτή με έναν απαλό σπάγκο γιατί απ’ ότι αποδείχτηκε οι γονείς του τον δέναν και τον κακοποιούσαν. ‘Ένα άλλο παιδάκι 12 ετών δεν μπορούσε να κρατήσει τίποτα ‘ζωντανό’ στο παιχνίδι˙ ότι δημιουργούσε το διαλούσε κατευθείαν. Αυτό συνεχίστηκε για πολλούς μήνες , μέχρι που μία μέρα μου ζήτησε να φτιάξει ένα βιβλιαράκι για τους τρόπους που τα παιδιά κάνουν την «σχολική βία» . Είπε ότι αυτό το βιβλιαράκι- εγχειρίδιο, θέλει να το μοιράσει σε άλλα παιδιά για να ενημερωθούν για την σχολική βία.

Για να παρουσιαστεί η αλλαγή, ο θεραπευτής θα πρέπει να «υποστεί» την βία που δέχτηκε το παιδί και να παραμείνει ακέραιος, εκφράζοντας κάποια από τα συναισθήματα του στον θεραπευόμενο. Χωρίς βέβαια να τον γεμίσει τύψεις αλλά με εμπάθεια και κατανόηση των τραυματικών γεγονότων να αρχίσει μέσω της διαδραστικής σχέσης να αντιμεταβιβάζει υγείης συμπεριφορές και εναλλακτικούς τρόπους συμπεριφοράς και σκέψης.

Αυτό το γεγονός συνάδει με την άποψη ότι η ηθική είναι μία ιδιότητα όπου έχουμε την χαρά να την βλέπουμε να εξελίσσεται και να αναπτύσσεται στα παιδιά μέσα σε ένα καλό περιβάλλον που αφήνει χώρο να αναπτυχθεί το άτομο.

photo www.thehellohermanproject.com

 

Πάνος Κούρτης

 

 

Σχετικά με τον Αρθρογράφο

ΠΑΝΟΣ ΚΟΥΡΤΗΣ

Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας
MSG Εικαστικός Ψυχοθεραπευτής

ΘΕΡΑΠΕΙΑ
• Ατομικές θεραπείες συμβουλευτικής
• Ομαδικές θεραπείες συμβουλευτικής

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ
• Εκπαιδευτικός κύκλος για εισαγωγή στο μεταπτυχιακό πρόγραμμα της εικαστικής ψυχοθεραπείας. Σε επικοινωνία με το Queen Margaret University του Εδιμβούργου.
• Εκμάθηση εναλλακτικών μεθόδων επικοινωνίας για άτομα που βρίσκονται στο φάσμα του αυτισμού και για τις οικογένειές τους.

ΕΝΕΡΓΟ ΜΕΛΟΣ
 Βρετανικών Εικαστικών Θεραπευτών
 HCPC
 Ελληνκή εταιρία συμβουλευτικής

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ
697 4593 968
panoscourtis@yahoo.com

Προσθήκη σχολίου

Γράψτε ένα σχόλιο


CAPTCHA Image
Reload Image

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.