ΒΟΤΑΝΑ

ΜΟΣΧΟΣ, ΑΡΩΜΑ ΠΟΛΥΤΙΜΟ ΑΙΘΕΡΙΟ ΚΑΙ ΜΥΣΤΗΡΙΑΚΟ!

lifehub-votana-123

 

ΜΟΣΧΟΣ, ΑΡΩΜΑ ΠΟΛΥΤΙΜΟ ΑΙΘΕΡΙΟ ΚΑΙ ΜΥΣΤΗΡΙΑΚΟ!

 

Όλοι έχουν ακούσει για το άρωμα του Mόσχου, όλοι χρησιμοποιούν τη λέξη μοσχοβολάω , αλλά λίγοι είναι αυτοί που τον έχουν μυρίσει. Αναδύει ευωδιές που δεν μπορούν να χαρακτηριστούν με ευκολία όσες λέξεις και αν επιστρατεύσουμε.  Ο μόσχος ήταν ένα δημοφιλές άρωμα ήδη στη αρχαία Ελλάδα. Όμως το κυνήγι του μικρού ζώου έχει πλέον απαγορευτεί και οι αρωματοποιοί προχώρησαν στη χρήση συνθετικού μάσκ. Συστατικό πολλών φημισμένων αρωμάτων, ο μόσχος συχνά προστίθεται σε σαπούνια, αφρόλουτρα, καλλυντικά και αρωματικές κρέμες σώματος. Όταν είναι γνήσιος (γιατί υπάρχει και συνθετικός), έλκει θαυμάσια τα θηλυκά ζαρκάδια μοσχοδορκάδες (Moschus moschiferus), αφού πρόκειται για τις φερομόνες με τις οποίες το αρσενικό ζώο σηματοδοτεί την επικράτειά του. Χρησιμοποιείται από αρχαιοτάτων χρόνων ως μυρωδικό για το σώμα αποτελώντας ένα πανάκριβο ζωικό προϊόν που θεωρείται ότι ξετρελαίνει τις γυναίκες, όπως ακριβώς και τα ζαρκάδια

Άρωμα μυστηριώδες, λιμπιντικά εξωτικό… Δεν μπορεί να περιγραφτεί επειδή έχει κάτι το πολύ προσωπικό  και κάτι το αρχέγονο. Είναι η βαθιά ιστορία της φύσης και της ζωής. Αυτήν η υπέροχη ουσία είναι ο στυλοβάτης της βιομηχανίας αρωμάτων. Βαριά μυρωδιά, στέρεη, μας δίνει νότες βάσης στα αρώματα. Όταν στη σύνθεση ενός αρώματος προστεθεί ο μαύρος Mόσχος, το άρωμα είναι περιζήτητο, δημοφιλές, αλλά και πιο ακριβό από τα υπόλοιπα. Η αξία του μαύρου μόσχου είναι αρκετά μεγαλύτερη από ένα ακόμα σπάνιο υλικό ζωικής προέλευσης, το ελεφαντοστό , ο Mόσχος είναι ακριβότερος και από το χρυσό.

lifehub-votana-124

Αυτός ο αδένας προέρχεται από ορισμένα είδη μικρών άγριων ελαφιών τα Moschus moschiferus και Lophophorus impejanus που είναι αυτόχθονα της Ασίας.

Αυτά των περιοχών της κεντρικής Ασίας και επίσης της Κίνας και του Θιβέτ μας δίνουν μόσχο ανώτερης ποιότητας.

Ακολουθούν τα ελάφια Ινδίας και της Ρωσίας που ζουν ως και τη Σιβηρία.

Η λέξη musk προέρχεται από σανσκριστικά και σημαίνει όρχις.

Στην πραγματικότητα, βρίσκεται στο υπογάστριο του ζώου και απέχει λίγα χιλιοστά από τα γεννητικά όργανα του αρσενικού ζώου.

Όταν ο αδένας παράγει τις ουσίες του, φερομόνες, χαρακτηριστικές του ζώου, χρησιμεύει για να οριοθετεί το κάθε αρσενικό την περιοχή του και να κρατά μακριά τα άλλα αρσενικά.

Από το ζώο αφαιρείται όλος ο αδένας που είναι καλυμμένος  και αυτός από τη γούνα του ζώου. Φυσικά για να αποσπαστεί ο αδένας του ζώου που περιέχει την κολλώδη, καφέ και λιπαρή μυρωδάτη ουσία, το ζώο θανατώνεται.

Στη συνέχεια ξηραίνεται για να τον ανοίξουμε και να πάρουμε το εσώκλειστο περιεχόμενο που είναι σε μορφή κόκκων χρώματος μαύρου-σκούρου μοβ.

Στα στάδια αυτά η μυρωδιά που αναδύεται είναι κάτι παραπάνω από δυσάρεστη, εντελώς αντίθετη από το αποτέλεσμα της οσμής μετά την πλήρη επεξεργασία.

Κατά το επόμενο στάδιο μπαίνει σε αλκοόλη για να αρχίσει η εξαγωγή της εύοσμης ουσίας. Οι τριχωτοί σάκοι που περιέχουν τον μόσχο αποξηραίνονται και το περιεχόμενό τους αραιώνεται με οινόπνευμα παίρνοντας μια ευχάριστη μυρωδιά (είναι θέμα γούστου…) – θεωρείται ως απροσδιόριστα ζωώδης, αρρενωπή, αισθησιακή, γαιώδης και ξυλώδης. Πριν αραιωθεί, μυρίζει πολύ έντονα, σαν αμμωνία. Ωστόσο οι παλιοί κάτοικοι των περιοχών γύρω από τα Ιμαλάια θεωρούσαν ότι ο μόσχος είχε ιαματικές ιδιότητες και παρασκεύαζαν με αυτόν φάρμακα για σοβαρές ασθένειες αλλά και διεγερτικά, σύμφωνα με τις συνταγές των προγόνων τους.

Για ένα κιλό μόσχου χρειάζονται 30 ως 50 ζώα και 50.000 € για να το αγοράσει κανείς ( η τιμή ίσως είναι ξεπερασμένη )

Αποξηραμένος αδένας musk και κόκκοι musk

Στα παζάρια της Ανατολής μπορούμε να βρούμε αδένες ολόκληρους, ακόμα μέσα στη γούνα του ζώου, σε πολύ καλές τιμές.

Τα άγρια μοσχοέλαφα είναι πλέον προστατευόμενο είδος στην Κίνα, Μογγολία, Ινδία, Νεπάλ και Πακιστάν.
Το εμπόριο του Mόσχου που προέρχεται  από το Mοσχοέλαφο Moschus moschiferus , πλέον απαγορεύεται και ειδικά στην Ευρωπαϊκή ένωση  νομοθεσία είναι αυστηρή για το μόσχο ζωικής προέλευσης όλων των ειδών.
Η σπανιότητα των ειδών σήμερα, η περίπλοκη κατεργασία, οι μεταφορές και το περιθώριο κέρδους των εταιρειών είναι οι παράγοντες που εκτοξεύουν την τιμή του στα ύψη.

Ο μαύρος Mόσχος δεν είναι μόνο μία εξαιρετική και από αρχαιοτάτων χρόνων γνωστή αρωματική ουσία αλλά χρησιμοποιείται στην Κινέζικη παραδοσιακή Ιατρική και Αγιουβέρδα για θεραπείες.
Υπάρχουν και άλλα ζώα που έχουν παρόμοιους αδένες, από χελώνες ως αλιγάτορες αλλά δεν έχουν αξιοποιηθεί.

Φτιάχνουμε και Mόσχο τεχνητά αλλά είναι αρκετά υποβαθμισμένος στα ποιοτικά και χημικομηχανικά του χαρακτηριστικά.

Πολλές εταιρείες για νομικούς και ηθικούς λόγους χρησιμοποιούν συνθετικό Mόσχο που φαίνεται τελικά ότι εκτός από τα χαμηλότερης κλάσης συνθετικά έχουν και επιβλαβείς επιπτώσεις αν χρησιμοποιηθούν κατά σύστημα. αλλά ίσως οι ηθικοί λόγοι θα πρέπει να τους οδηγήσουν στην κατάργηση της χρήσης και του συνθετικού καθώς ήδη, μετά από εκτεταμένη χρήση τέτοιων ουσιών τις τελευταίες δεκαετίες, έχουν αρχίσει οι επιστημονικές προειδοποιήσεις για την επιβλαβή τους δράση.

Ο μαύρος Mόσχος δεν είναι παρά συμπύκνωμα οιστρογόνων και άλλων ορμονών γεννετήσιας φύσης, δεν είναι διαδεδομένος μόνο επειδή μυρίζει υπέροχα αλλά επειδή ξυπνάει μέσα μας κάτι βαθύτερα λιμπιντικό. Έτσι, και ο χημικός Mόσχος θα πρέπει να μιμηθεί ως ένα σημείο αυτή την ιδιότητα του φυσικού. Οι συνθετικές ουσίες του μόσχου ενισχύονται από ουσίες που κατατάσσονται βιοχημικώς στα xeno-estrogens, δηλαδή είναι τεχνητές ουσίες που μιμούνται φυσικές ορμόνες όπως τη beta-estradiol και ενεργοποιούν τους υποδοχείς οιστρογόνων όσων χρησιμοποιούν παρασκευάσματα που τα περιέχουν, με αποτελέσματα που σύμφωνα με ιατρικές αναφορές τη μείωση της γονιμότητας στις γυναίκες και το καρκίνο των όρχεων στους  άντρες.  Αρκετές φορές ο επανομαζόμενος σήμερα μαύρος Mόσχος έχει φυτική προέλευση και χρησιμοποιούνται φυτά όπως η Αγγελική (Angelica archangelica)  και σπόροι  του ambrette (Abelmoschus moschatus).  Ambrette από την αρωματοβιομηχανία το άρωμα και να δίνεται έμφαση στο » η εσσάνς από σπόρους abrette το κάνει αισθησιακό «.

lifehub-votana-126

Όλοι έχουμε φορέσει τουλάχιστον ένα άρωμα με υψηλές νότες από αυτούς τους σπόρους. Άλλα φυτά που χρησιμοποιούνται για τη σύνθεση «μαύρου μόσχου» αλλά φυτικής προέλευσης είναι το φυτό που μας δίνει τον άσπρο Mόσχο, ο μίμουλους (Mimulus moschatus) , και το  Mοσχόξυλο ( Olearia argophylla) της Γουϊάνα και των Δυτικών Ινδιών.
Τα προαναφερόμενα φυτά είναι επίσης θεραπευτικά στην ομοιοπαθητική, είναι συστατικά ανθοϊαμάτων και έχουν ευρεία χρήση στις κατά τόπους λαϊκές βοτανοθεραπείες.

Για το μαύρο χρώμα του Mόσχου φυτικής προέλευσης, μπορεί να χρησιμοποιηθεί ιβίσκος ( Hibiscus spp ) αλλά οι περισσότερες συνταγές αποτελούν επτασφράγιστα μυστικά, σπάνια αποκαλύπτεται κάτι ή αν αποκαλυφθεί, ενδέχεται να είναι παραπλανητικό.

Ο Ιβίσκος πάντως δείχνει να συμπεριφέρεται καλά στην αλληλεπίδρασή του με τα υπόλοιπα πιθανά για το μείγμα φυτά.

 

Χρίστος Καψάλης

Συλλέκτης Βοτάνων-Ερευνητής

photo http://2.bp.blogspot.com, http://1.bp.blogspot.com

 

 

Σχετικά με τον Αρθρογράφο

Lifehub

Το LifeHub είναι μία διαδικτυακή πλατφόρμα ενημέρωσης, πληροφόρησης, δικτύωσης και συνεργασίας με ανθρώπους που ενδιαφέρονται και αγαπούν το χώρο της ολιστικής θεραπευτικής. Μέσα από το LifeHub μπορείτε να επικοινωνήσετε τις ιδέες σας, να αντλήσετε πληροφόρηση από καταξιωμένους συνεργάτες στο χώρο, να βρείτε καλές πρακτικές για την καθημερινή σας ζωή, να εμπνευστείτε από ιστορίες επιτυχίας ή αποτυχίας, να γνωρίσετε ανθρώπους από την Ελλάδα και το εξωτερικό, να παρευρεθείτε σε διάφορες εκδηλώσεις και σεμινάρια. Απολαύστε μια πηγή πλούσια σε πληροφορίες και άρθρα!

Προσθήκη σχολίου

Γράψτε ένα σχόλιο