ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ

ΠΑΡΑΔΕΙΣΟΣ – ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ

lifehub-anthropos-filosofia-46

 

ΠΑΡΑΔΕΙΣΟΣ – ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ

ΟΙ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΕΣ ΣΧΟΛΕΣ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ – ΜΕΡΟΣ Κ’

 

ΠΑΡΑΔΕΙΣΟΣ – ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ

Σύμφωνα με τον Πλάτωνα και επαναλαμβανόμενο από την Μεσαιωνική αντίληψη, “ο τόπος του καθαρού φωτός” (Δάντης), κατοικία των αγγέλων και των μακάρων κοντά στο Θεό.

(Ίδε Πλάτων).

ΠΕΙΣΙΘΑΝΑΤΟΙ

Πεισιθάνατοι, κατά την αρχαιότητα, ήσαν εκείνοι οι οποίοι, δια της επιχειρηματολογίας των, έπειθαν τους ανθρώπους να γίνονται αυτόχειρες, θέτοντας έτσι τέρμα στην ζωή τους, δηλαδή να αυτοκτονούν!. Κύριος εκπρόσωπος αυτής της «σχολής» ήταν ο Ηγησίας ο Κυρηναίος ο οποίος, για τον λόγο αυτό, είχε επονομαστεί «Πεισιθάνατος»
Ο Ηγησίας εκπροσωπούσε μια ιδιαίτερη τάση του ηδονισμού. Η έλλειψη οποιασδήποτε δυνατότητας για μια ανέφελη αίσθηση της ηδονής στην ανθρώπινη ζωή οδήγησε τον Ηγησία να θεωρήσει την πλήρη απουσία της αίσθησης, δηλαδή τον θάνατο, τον πιο ποθητό για τον άνθρωπο στόχο. Συνεπής προς αυτή την πίστη του ο Ηγησίας σύστηνε στα έργα του (στον διάλογο Αποκαρτερών = «ο αυτόχειρας») και στις διαλέξεις του στους ακροατές του να δίνουν οι ίδιοι τέλος στη ζωή τους (εξού και το παρωνύμιο του: «αυτός που πείθει τους άλλους να πεθά­νουν»). Γι’ αυτό και ο Πτολεμαίος Α’ πρέπει να του απαγόρευσε τη διδασκαλία στην Αλεξάν­δρεια. Οι οπαδοί αυτής της ηδονιστικής τάσης αυτοονομάζονταν Ηγησιακοί.

ΕΞΥΠΑΚΟΥΕΤΑΙ ότι αυτήν την παράλογη (αν μη διαστροφική) αντίληψη του Ηγησία δεν μπορούσε να υιοθετήσει η χριστιανική διδασκαλία, η οποία, δια της Αγίας Γραφής πείθει τους ανθρώπους για μια ενάρετη και ηθική ζωή. Άλλωστε όπως λέει η Εντολή του Κυρίου:

– «Τίμα τον πατέρα σου και την μητέρα σου, ίνα ευ σοι γένηται, και ίνα μακροχρόνιος γένη επί της γης της αγαθής, ης ο Κύριος ο Θεός δίδωσί σοι» (Εξ. 20, 12 Δευτ. 5, 16 Εφεσ. 6, 3)

ΠΕΡΙΠΑΤΗΤΙΚΗ ΣΧΟΛΗ

Ποια ήταν, αλήθεια . η περίφημη Περιπατητική Σχολή, που όλοι μας έχουμε μάθει από το σχολείο;

Είναι γεγονός ότι έτσι ονομάστηκε η Σχολή που ίδρυσε ο Αριστοτέλης. Και ας δούμε πώς έχουν ακριβώς τα πράγματα:

Το 335-334 π.Χ., αμέσως μετά το θάνατο του Φιλίππου, ο Αριστοτέλης επέστρεψε από τη Μακεδονία στην Αθήνα. Εκεί, έξω από την πόλη, στα βορειοανατολικά της όρια, ανάμεσα μάλλον στο Λυκαβηττό και τον Ιλυσσό, μπροστά στην Πύλη του Διοχάρη, στο Λύκειο, νοίκιασε ορισμένα κτίρια – ως ξένος δεν μπορούσε να τα αγοράσει – και ίδρυσε την Περιπατητική Σχολή. Κάθε πρωί περπατούσε πάνω – κάτω με τους μαθητές του, στις στοές που υπήρχαν εκεί, ή ανάμεσα στα δένδρα, και συζητούσε μαζί τους τα πιο δύσκολα φιλοσοφικά προβλήματα. Όταν πέθανε ο Αριστοτέλης, τη διεύθυνση της σχολής ανέλαβε ο Θεόφραστος, που με τη μακρόχρονη και γόνιμη διδασκαλία του, και με τα πολυάριθμα συγγράμματά του συντέλεσε πολύ στην εξάπλωση και την εδραίωσή της. Επίσης, όταν πέθανε, της άφησε ιδιόκτητο ίδρυμα. Στη συνέχεια την ανέλαβαν οι Εύδημος ο Ρόδιος, Αριστοξενος ο Ταραντίνος, Δικαίαρχος, Κλέαρχος, Δημήτριος ο Φαληρεύς. Αργότερα, οι Περιπατητικοί αφιερώθηκαν στη μελέτη των ίδιων των έργων του Αριστοτέλη, με πρώτο τον Ανδρόνικο το Ρόδιο, ο οποίος εξέδωσε συστηματικά, υπομνημάτισε αρκετά και ήλεγξε τη γνησιότητα των αριστοτελικών συγγραμμάτων. Ανάμεσά τους, ξεχώρισε ο Αλέξανδρος ο Αφροδισιεύς. Άλλοι περιπατητικοί της ύστερης περιόδου, είναι ο Βόηθος ο Σιδώνιος, ο Αρίστων ο Αλεξανδρεύς, ο Ξέναρχος από τη Σελεύκεια, ο Νικόλαος ο Δαμασκηνός, ο Πτολεμαίος ο Χέννος, ο Ερμίνος, κ.ά..

ΕΙΔΑΜΕ, λοιπόν, ότι Περιπατητικοί ονομάζονταν γενικά οι οπαδοί της αριστοτελικής φιλοσοφίας. Λέγεται πως οι μαθητές του Αριστοτέλη πήραν αυτό το όνομα επειδή ο φιλόσοφος δίδασκε τα μαθήματά του στο Λύκειο χωρίς να κάθεται, αλλά περπατώντας, και στον περίπατό του αυτό τον συνόδευαν οι οπαδοί του. Όμως η άποψη αυτή δεν φαίνεται να είναι απόλυτα ακριβής. Η λέξη «περίπατος» έχει και την έννοια ενός μεγάλου οικοδομήματος με στοές, όπου γίνεται διδασκαλία. Πάντως, με τη λέξη «περιπατητικοί» χαρακτηρίζονται όλοι οι οπαδοί του Αριστοτέλη διαμέσου των αιώνων.

Υπάρχουν διάφορες ομάδες περιπατητικών. Στην πρώτη περίοδο ανήκουν οι άμεσοι μαθητές του Αριστοτέλη και οι διάδοχοί τους. Ανάμεσα τους ήταν και ο Θεόφραστος από την Ερεσσό της Λέσβου, που πέθανε το 288 π.Χ., και θεωρείται ο διάδοχος του Αριστοτέλη ως επικεφαλής της Σχολής. Άλλοι άμεσοι μαθητές του Αριστοτέλη υπήρξαν ο Εύδημος ο Ρόδιος, ο Αριστόξενος ο Ταραντίνος και ο Δικαίαρχος από τη Μεσσήνη της Σικελίας. Μαθητής του Θεόφραστου υπήρξε ο Δημήτριος ο Φαληρεύς, που είχε όλη την πολιτική εξουσία της Αθήνας ανάμεσα στο 317-307 π.Χ. Το Θεόφραστο διαδέχτηκε στη διεύθυνση της Σχολής ο Στράτωνας ο Λαμψακηνός, από το 287 ως το 269 π.Χ. Η υπόλοιπη σειρά διαδοχής στη Σχολή υπήρξε ως εξής: ο Λύκωνας έως το 228 π.Χ., ο Αρίστων ο Κείος, ο Κριτόλαος από τη Φασηλίδα της Λυδίας. Στην ομάδα των περιπατητικών της πρώτης περιόδου ανήκουν επίσης ο Άρμιππος και ο Σωτίων. Η δεύτερη περίοδος των περιπατητικών αρχίζει με τον Ανδρόνικο το Ρόδιο, που είχε τη διεύθυνση του Λυκείου από το 70 ως το 50 π.Χ. Αυτός, μαζί με το γραμματικό Τυραννίωνα, πραγματοποίησε την έκδοση όλων των επιστημονικών συγγραμμάτων του Αριστοτέλη και μαθητής του αναφέρεται ο Βοηθός από τη Σιδώνα. Ο Νικόλαος Δαμασκηνός αναφέρεται ως περιπατητικός φιλόσοφος του 1ου αιώνα π.Χ. Η τελευταία περίοδος των περιπατητικών αρχίζει με τον Αριστοκλή από τη Μεσσήνη. Ο Αριστοκλής έζησε γύρω στο 180 μ.Χ. και είχε μαθητή του τον Αλέξανδρο τον Αφροδισιέα, που υπήρξε ο καλύτερος σχολιαστής του Αριστοτέλη. Τον 2ο αιώνα μ.Χ. έζησε και ο περιπατητικός Ασπάσιος. Τον 3ο αιώνα μ.Χ., η Σχολή των Περιπατητικών συγχωνεύθηκε με τη Σχολή των Νεοπλατωνικών. Ως περιπατητικοί αναφέρονται ο αστρονόμος Κλαύδιος Πτολεμαίος και ο ιατρός Κλαύδιος Γαληνός.

Μερικές από τις κοινές δοξασίες των περιπατητικών φιλοσόφων είναι ότι διέκριναν την ύλη από το είδος, τη δύναμη από την ενέργεια. Παραδέχονταν πως ο κόσμος είναι αιώνιος και πως η πρώτη πηγή, που μεταδίδει την κίνηση σ’ όλο το κοσμικό σύμπαν, είναι ο θείος νους, που τον χαρακτήριζαν ως το κινούν ακίνητο. Για την εξήγηση του φυσικού σύμπαντος χρησιμοποιούσαν την έννοια της κίνησης, θεωρούσαν όμως ότι ο κόσμος ήταν ένα σύνολο οργανωμένο για την εξυπηρέτηση ορισμένων σκοπών. Γι αυτούς, στην πολιτική ζωή, το πολιτειακό σύνολο είχε προτεραιότητα απέναντι στο μεμονωμένο άτομο. Έλεγαν πως ο άνθρωπος γίνεται ενάρετος όταν κατορθώνει να έχει διανοητικές και ηθικές αρετές και να μετριάζει τα πάθη του. Οι περιπατητικοί φιλόσοφοι ασχολούνταν συνήθως με την καθαρά επιστημονική έρευνα, σιγά-σιγά όμως έγιναν σχολιαστές των έργων του Αριστοτέλη. Ο Θεμίστιος, ο Σιμπλίκιος και ο Φιλόπονος υπήρξαν οι τελευταίοι περιπατητικοί φιλόσοφοι της αρχαιότητας.

ΕΝΑ ερώτημα που τίθεται αυτή τη στιγμή είναι κατά πόσον η Αγία Γραφή υιοθετεί την περιπατητική φιλοσοφία και αν υπάρχουν χωρία που ν’ αποδεικνύουν το στοιχείο αυτό.

Ασφαλώς και θ’ αποφύγωμε να αναφερθούμε στους όρους «περιπατείν» και «περίπατος», που υπάρχουν πολλές φορές μέσα στην Βίβλο. Δεν πρέπει, όμως, να αγνοήσουμε τ’ ακόλουθα χωρία, που εκ των πραγμάτων έχουν φιλοσοφικό υπόβαθρο ή που υιοθετούν την περιπατητική φιλοσοφία:

 

– «συ, Κύριε, φυλάξαι ημάς και διατηρήσαις ημάς από της γενεάς ταύτης και εις τον αιώνα. Κύκλω οι ασεβείς περιπατούσι κατά το ύψος σου επολυώρησας τους υιούς των ανθρώπων» (Ψαλμ. 11, 8-9).

– «ο περιπατών επί πτερύγων ανέμων» (Ψαλμ. 103, 3).

– «χείρας έχουσι και ου ψηλαφήσουσι, πόδας έχουσι και ου περιπατήσουσιν, ου φωνήσουσιν εν τω λάρυγγι αυτών» (Ψαλμ. 113, 15).

– «Υιέ, φύλασσε νόμους πατρός σου και μη απώσης θεσμούς μητρός σου άφαψαι δε αυτούς επί ση ψυχή διαπαντός και εγκλοίωσαι περί σω τραχήλω. ηνίκα αν περιπατής, επάγου αυτήν και μετά σου έστω ως δ’ αν καθεύδης, φυλασσέτω σε, ίνα εγειρομένω συλλαλή σοι. Ότι λύχνος εντολή νόμου και φως, οδός ζωής και έλεγχος και παιδεία»» (Παρ. 6, 20-22).

– «ή περιπατήσει τις επ’ ανθράκων πυρός, τους δε πόδας ου κατακαύσει;» (Παρ. 6, 28).

– «εν οδοίς δικαιοσύνης περιπατώ και ανά μέσον τρίβων δικαιοσύνης αναστρέφομαι» (Παρ.. 8, 20).

– «ομιλείτε ανθρώποις δικαίοις και ομιλείτε εν περιπάτοις» (Παρ. 28, 31).

– «είδον συν πάντας τους ζώντας τους περιπατούντας υπό τον ήλιον» (Εκκλ. 4, 15).

– «Ευφραίνου, νεανίσκε, εν νεότητί σου, και αγαθυνάτω σε η καρδία σου εν ημέραις νεότητός σου, και περιπάτει εν οδοίς καρδίας σου άμωμος και μη εν οράσει οφθαλμών σου και γνώθι ότι επί πάσι τούτοις άξει σε ο Θεός εν κρίσει» (Εκκλ. 11, 9).

– «επίγνωθι ότι εν μέσω παγίδων διαβαίνεις και επί επάλξεων πόλεων περιπατείς» (Σοφ. Σειρ. 9, 13).

– «κρείσσων εργαζόμενος και περισσεύων εν πάσιν ή περιπατών δοξαζόμενος και απορών άρτων» (Σοφ. Σειρ. 10, 27).

– «συντήρησον και πρόσεχε σφοδρώς, ότι μετά της πτώσεώς σου περιπατείς» (Σοφ. Σειρ. 13, 13).

– «γύρον ουρανού εκύκλωσα μόνη και εν βάθει αβύσσων περιεπάτησα» (Σοφ. Σειρ. 24, 5).

– «άνευ αυτών ουκ οικισθήσεται πόλις, και ου παροικήσουσιν ουδέ περιπατήσουσιν» (Σοφ. Σειρ. 38, 32) κλπ

……….ΣΥΝΕΧΙZETAI……….

 

ΠΗΓΕΣ:

Βασική πηγή για την αλίευση των παραπάνω στοιχείων των φιλοσοφικών σχολών είναι διάφορες ελληνικές εγκυκλοπαίδειες, με κύρια έμφαση στην «Δομή» ή την «Τομή gold», τα πάσης φύσεως βιβλία και περιοδικά και, ασφαλώς το προσωπικό αρχείο Άγγελου Π. Σακκέτου, ενώ οι βιβλικές παραπομπές είναι από την Αγία Γραφή (Παλαιά και Καινή Διαθήκη).

(Από το δίτομο έργο του Άγγελου Π. Σακκέτου: «Χριστιανικός Ελληνισμός»)

photo antikleidi.com

 

Παράκελσος

 

 

Σχετικά με τον Αρθρογράφο

Lifehub

Το LifeHub είναι μία διαδικτυακή πλατφόρμα ενημέρωσης, πληροφόρησης, δικτύωσης και συνεργασίας με ανθρώπους που ενδιαφέρονται και αγαπούν το χώρο της ολιστικής θεραπευτικής. Μέσα από το LifeHub μπορείτε να επικοινωνήσετε τις ιδέες σας, να αντλήσετε πληροφόρηση από καταξιωμένους συνεργάτες στο χώρο, να βρείτε καλές πρακτικές για την καθημερινή σας ζωή, να εμπνευστείτε από ιστορίες επιτυχίας ή αποτυχίας, να γνωρίσετε ανθρώπους από την Ελλάδα και το εξωτερικό, να παρευρεθείτε σε διάφορες εκδηλώσεις και σεμινάρια. Απολαύστε μια πηγή πλούσια σε πληροφορίες και άρθρα!

Προσθήκη σχολίου

Γράψτε ένα σχόλιο