ART THERAPY

ΠΟΡΕΙΑ ΣΤΟ ΑΓΝΩΣΤΟ

 

ΠΟΡΕΙΑ ΣΤΟ ΑΓΝΩΣΤΟ

«ΣΤΙΣ ΑΚΡΟΓΙΑΛΙΕΣ ΤΟΥ ΟΜΗΡΟΥ υπήρχε μια μακαριότητα, ένα μεγαλείο, που έφτασαν ως τις ημέρες μας άθιχτα. Η πατούσα μας που ανασαλεύει την ίδια άμμο, το νιώθει. Περπατάμε χιλιάδες χρόνια, ο άνεμος ολοένα λυγίζει τις καλαμιές κι ολοένα εμείς υψώνουμε το πρόσωπο. Καταπού; Ως πότε; Ποιοι κυβερνάνε;…»

Οδυσσέας Ελύτης

Ο Μικρός Ναυτίλος

XIII Σελ.56

 

Πώς να ξεκινήσεις να γράφεις ένα άρθρο; Να επιλέξεις ένα θέμα το οποίο το κατέχεις καλά ή να περπατήσεις σε άγνωστα μονοπάτια; Πώς μπορείς να προσδιορίσεις την γνώση; Τι σημαίνει ότι γνωρίζω κάτι; Τι σχέση έχει ο πόνος με την γνώση; Είναι η γνώση μία εμπειρική διαδικασία η οποία αποκτιέται σε στάδια και οδηγεί την συνείδηση από το σκοτάδι στο φως; Το άρθρο αυτό θα έχει μια τέτοια προσέγγιση· θα διαγράψουμε στο άγνωστο μία πορεία για να μπορέσουμε να γνωρίσουμε την αλήθεια που υπάρχει εκ των προτέρων, δηλαδή να αναγνωρίσουμε την αιτία των πραγμάτων και όχι να σταθούμε στο αποτέλεσμα το οποίο μπορεί να αναγνωρίσει μια πλευρά του ανθρώπου.

Είναι δεκάδες τα σεμινάρια, οι ομάδες, οι πειραματισμοί με διάφορες μορφές τέχνης, οι ώρες με άλλους συνανθρώπους πού έτυχε να συμπέσουμε σε ίδιες δραστηριότητες, να μοιραστούμε έναν κοινό χώρο και να εκφράσουμε το πιο πολύτιμο και συνάμα πολύπλοκο αίσθημα της συμπόρευσης και αναγνώρισης του πόνου.

Κάθε φορά που ξεκινάει μια καινούρια ομάδα, είτε είναι θεραπευτική, είτε καλλιτεχνική είτε είναι μια καινούρια δουλειά, πιάνω τον εαυτό μου να έχει φτάσει στο μέρος που διεξάγεται το γεγονός 2 με 3 ώρες νωρίτερα από την καθορισμένη ώρα έναρξης να κάθομαι απ’έξω. Aν είναι στην Ελλάδα πάλι καλά γιατί ο καιρός θα είναι σίγουρα καλύτερος από ότι εδώ στην Σκωτία όπου περπατάω για να ζεσταθώ. Θυμάμαι την πρώτη μου συνεδρία σαν θεραπευόμενος το 2007, είχα πάει 2 ώρες πριν και καθόμουν σε κάτι ωραία μαρμάρινα σκαλάκια απ’ έξω κρατώντας αγχωμένος ένα νεράντζι, μεσημέρι, υπέροχα.

Κοινός παρανομαστής τον κοινωνικών αυτών γεγονότων εκτός από την ώρα προέλευσης ήταν ο φόβος προς το άγνωστο. Ποίον θα συναντήσω, αν με δεχτούν, αν τους δεχτώ, αν ταιριάξουμε, τι θα πω, πώς φαίνομαι, και όλα αυτά τα γνωστά συναισθήματα που το γενικεύουμε με μία λέξη: «ανασφάλειες». Το άλλο που με απασχολεί και το οποίο συνδέεται άμεσα με τον φόβο του άγνωστου είναι η διαδρομή, η προετοιμασία για να φτάσω στον στόχο μου, την προετοιμασία του εαυτού μου για να μπορέσει να αντιμετωπίσει την έκθεση προς το άγνωστο. Αυτή η διαδικασία όσο περνάνε τα χρόνια την αντιλαμβάνομαι και διαφορετικά. Προς το παρών θα έλεγα ότι η διαδικασία της προετοιμασίας είναι ίδια με την τελετουργία. Τελετουργία η οποία θα με καταστήσει έτοιμο να αντιμετωπίσω το άγνωστο το οποίο εκ τον υστέρων φαντάζει σκοτεινό. Ίδιο πρέπει να είναι και το σκοτάδι που αντιμετωπίζουν οι σπηλαιολόγοι με το φως στο κέντρο της κεφαλής να προσπαθούν με θάρρος να βαδίζουν μέσα στο άγνωστο για να εμφανιστεί ξαφνικά μπροστά τους ένα τοπίο όπου μέχρι τότε ήταν άγνωστο προς όλους.

Στην ψυχολογία συνδέω το άγνωστο με το υποσυνείδητο και αναλογίζομαι ότι ένας από τούς στόχους της θεραπευτικής διαδρομής είναι να γνωρίσουμε, να φωτίσουμε και να φέρουμε στην επιφάνεια τις άγνωστες μας αυτές πτυχές όπου μέχρι τώρα απλά υπάρχουν στο σκοτάδι. Το να γνωρίσουμε το σκοτάδι θέλει πραγματική και αληθινή αφοσίωση, υπομονή και θάρρος. Ο άνθρωπος που θα ρισκάρει να πονέσει να χάσει και να αφεθεί ελεύθερος να τον κρατήσουν πιστεύω ότι είναι έτοιμος για το θεραπευτικό ταξίδι πού χαράζεται μπροστά του. Οι περισσότεροι που μπαίνουν στο θεραπευτικό ταξίδι εμπιστεύονται δύσκολα ότι μαζί με τον θεραπευτή μπορούν να έρθουν σε μια κοινή αναγνώριση συναισθημάτων, ποιοτήτων και σκέψεων που έως τότε στον προσωπικό τους κόσμο ήταν άγνωστα. Εύστοχα ο Ζάν-Μπερτράν Πόνταλις γράφει ότι «Η διαδρομή ξεκινάει χωρίς μεγάλες εκπλήξεις. Περνάει από τις ήδη γνώριμες <<αυλακιές>>, αλλά πρέπει να σκάψει κανείς πιο βαθιά, να αφεθεί να οδηγηθεί στα σκοτάδια».

Σε αυτό το σημείο θέτονται τα ερωτήματα του τι σημαίνει «θυμός», «μίσος», «αγάπη». Συναισθήματα που συνήθως βλέπουμε τα αποτελέσματα εκ των υστέρων, π.χ ο θυμός μπορεί να εκφραστεί εξωτερικά με ένα σπασμένο τζάμι ή εσωτερικά με επίθεση προς τον εαυτό (αυτοτραυματισμό). Φαίνεται το αποτέλεσμα αλλά η προετοιμασία, η διαδικασία και η αιτία των συναισθημάτων αυτών είναι άγνωστη, μίας και η διαδικασία δεν είναι πάντα όπως την φανταζόμαστε.

Η θεραπευτική σχέση είναι μια καινοτομική συμπορευτική διαδικασία που οδηγεί και τους δύο (θεραπευτή και θεραπευόμενο) στην αναγνώριση του αγνώστου. Τα πολεμοφόδια είναι η προετοιμασία, η ασφάλεια και το σθένος για να αποκαλυφθεί το καλά κρυμμένο αποτύπωμα. «Η πατούσα μας που ανασαλεύει την ίδιαν άμμο, το νιώθει. Περπατάμε χιλιάδες χρόνια». Το αποτέλεσμα θα είναι μοναδικό και κυρίως αληθινό. Οι θετικές αλλαγές αυτήν την στιγμή, γράφει ο Γουίννικοτ, «δεν εξαρτώνται από το ερμηνευτικό έργο αλλά από την ικανότητα του αναλυτή να επιβιώσει από τις καταστροφικές επιθέσεις του θεραπευόμενου».

Η εικαστική θεραπεία έχει το προνόμιο της δημιουργίας μίας εικόνας, η οποία στέκεται στο ενδιάμεσο χώρο μεταξύ του θεραπευτή και του θεραπευόμενου. Η εικόνα σε κάποιο στάδιο της πορείας του θεραπευόμενου αντανακλά τα εσωτερικά και άγνωστα στοιχεία του/της και φωτίζει την προετοιμασία και την πορεία που διαγράφουν τα συναισθήματα και οι σκέψεις για να καταλήξουν να έρθουν σε εκδήλωση. Αναγνωρίζοντας μαζί με τον θεραπευόμενο αυτές τις ποιότητες είναι σαν να οδηγούμαστε μαζί, με αρχηγό τον/την ίδια, σε μια σπηλαιολογική αναζήτηση έτσι ώστε να φέρουμε στο φως την πραγματικότητα και να την αντικρίσουμε έστω και για λίγο. Η καινούρια αυτή κατάσταση θα έχει ξεπεράσει τον πόνο και η γνώση θα είναι αυτή που θα κυριαρχεί. Δεν θα υπάρχει διαστρέβλωση της αλήθειας και ο άνθρωπος θα έχει την επιλογή να προχωρήσει μαζί με τον θεραπευτή σε μία εσωτερική πραγματικότητα η οποία θα έχει βρει ένα ασφαλές χώρο να εκφραστεί.

«…Μας χρειάζεται μια νομοθεσία που να διαμορφώνεται όπως το δέρμα επάνω μας τον καιρό που μεγαλώνουμε. Κάτι νεανικό και δυνατό συνάμα, σαν το έν υδατ’αενάοντα ή το θαλερόν κατά δάκρυ χέοντες. Έτσι που να μπορεί κείνο πού γεννά ο άνθρωπος να ξεπερνά τον άνθρωπο δίχως να τον καταπιέζει».

Οδυσσέας Ελύτης

Ο Μικρός Ναυτίλος

XIII Σελ.56

photo bioathens

Πάνος Κούρτης

Σχετικά με τον Αρθρογράφο

ΠΑΝΟΣ ΚΟΥΡΤΗΣ

Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας
MSG Εικαστικός Ψυχοθεραπευτής

ΘΕΡΑΠΕΙΑ
• Ατομικές θεραπείες συμβουλευτικής
• Ομαδικές θεραπείες συμβουλευτικής

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ
• Εκπαιδευτικός κύκλος για εισαγωγή στο μεταπτυχιακό πρόγραμμα της εικαστικής ψυχοθεραπείας. Σε επικοινωνία με το Queen Margaret University του Εδιμβούργου.
• Εκμάθηση εναλλακτικών μεθόδων επικοινωνίας για άτομα που βρίσκονται στο φάσμα του αυτισμού και για τις οικογένειές τους.

ΕΝΕΡΓΟ ΜΕΛΟΣ
 Βρετανικών Εικαστικών Θεραπευτών
 HCPC
 Ελληνκή εταιρία συμβουλευτικής

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ
697 4593 968
panoscourtis@yahoo.com

Προσθήκη σχολίου

Γράψτε ένα σχόλιο


CAPTCHA Image
Reload Image

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.