ART THERAPY

ART THERAPY

lifehub-art-therapy-1

ART THERAPY

 

Ιστορικό

Η Εικαστική θεραπεία είναι μια θεραπευτική διαδικασία που χρησιμοποιεί την τέχνη ως ένα εναλλακτικό κανάλι επικοινωνίας μεταξύ του θεραπευτή και του θεραπευόμενου.

Οι περισσότερες μορφές της τέχνης μπορούν να αναχθούν σε αρχαϊκές ημέρες, όπως εντυπώνονται από ζωγραφιές των σπηλαίων σε όλο τον κόσμο. Ωστόσο, μπορούμε μόνο να υποθέσουμε ποιος ήταν ο σκοπός των απεικονίσεων αυτών, όπως η αφήγηση, η καταγραφή της πραγματικότητας, τα όνειρα, η διδασκαλία, η χαρτογράφηση, η διακόσμηση ή η γιορτή. Οι σαμανικές πρακτικές μπορούν να ενταχθούν στις ρίζες των τεχνών που χρησιμοποιούνται για θεραπευτικούς σκοπούς. Η χρήση της μάσκας, ο χορός, η κίνηση και η μουσική ήταν όλα ζωτικά μέρη της θεραπευτικής διαδικασίας που στόχευαν στην επικοινωνία και την έκφραση.

Η εικαστική θεραπεία μεγάλωσε γρήγορα σαν ένα παιδί που φθάνει στην εφηβεία. Ο Βρετανός καλλιτέχνης Adrian Hill, ο οποίος είχε βιώσει τη φυματίωση σε ένα σανατόριο, καθιέρωσε τον όρο «Art Therapy» το 1942. Ανακάλυψε την θεραπευτική ιδιότητα του σχεδίου και της ζωγραφικής, ενώ ανάρρωνε από την ασθένειά του. Το βιβλίο του «Τέχνη Εναντίων Ασθένειας» (1945) κατέχει μεγάλο ενδιαφέρον μέχρι και σήμερα. Η Μάργκαρετ Naumberg περίπου την ίδια περίοδο τόνισε, ενώ δούλευε με παιδιά, την ιδιαίτερη θεραπευτική σημασία που έχει για το παιδί να του επιτραπεί να δημιουργεί εικόνες που βασίζονται στον αυθορμητισμό και τον αυτοσχεδιασμό. Υποστήριζε επίσης ότι όλοι έχουν την δυνατότητα να γίνουν καλλιτέχνες, ή τουλάχιστον να καλλιεργήσουν μια δημιουργική οπτική.Αναλυτικότερα έγραψε ότι “Η διαδικασία της Εικαστικής Θεραπείας βασίζεται στην αναγνώριση ότι οι περισσότερες θεμελιώδεις σκέψεις και τα συναισθήματα του ανθρώπου, που προέρχεται από την ασυνείδητο, εκφράζονται πιο εύκολα με εικόνες παρά με λέξεις” Naumberg (1958).

Μετά τον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο, οι ιατρικές επιστήμες έδειξαν περισσότερο ενδιαφέρον για την ψυχαγωγία και τις θεραπευτικές ιδιότητες της τέχνης.  Αυτό οδήγησε την Εικαστική θεραπεία να γίνει ένα σύγχρονο επάγγελμα στο Ηνωμένο Βασίλειο και τις ΗΠΑ. Πρωτοπόροι στον τομέα αυτόν εργάστηκαν σε νοσοκομεία και σχολεία. Ο EdwardAdamson, ο οποίος εργαζόταν ως δάσκαλος καλλιτεχνικών, κατέχει μια τεράστια συλλογή- περίπου 5.500 καλλιτεχνικές δημιουργίες από το 1946-1981-απο ανθρώπους στο Βρετανικό ψυχιατρείο μακράς διαμονής Netherne. Ο ίδιος υποστήριξε ότι η ζωγραφική αποτέλεσε ένα πολύ σημαντικό μέσο για την περίθαλψη και αποκατάσταση των ασθενών.

 

Εικαστική Θεραπεία σήμερα

Η βιβλιογραφία της εικαστικής θεραπείας αυξανόταν διαρκώς και το 1964 σχηματίστηκε από την Joyce Laing, και άλλους, ο Βρετανικός Σύνδεσμος Εικαστικών Θεραπευτών (BAT).  Η Laing υποστήριξε ότι η εικαστική θεραπεία θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως μια μορφή «προληπτικής ιατρικής», καθώς και για σκοπούς «αποκατάστασης». Η έννοια αυτή έχει προκαλέσει το ενδιαφέρον διαφόρων θεραπευτών και ερευνητών αυτά τα χρόνια, ωστόσο ακόμα δεν έχει αναπτυχθεί η άποψη της εικαστικής θεραπείας ως μέσο «προληπτικής ιατρικής». Ψυχοθεραπευτές και ψυχαναλυτές, όπως ο Donald Winnicott, ο John Bowlby, η Melanie Klein, ο Erik Erikson, o Carl Jung κ.α. δώσανε ιδιαίτερη προσοχή στις θεραπευτικές ιδιότητες της τέχνης με αποτέλεσμα η εικαστική θεραπεία να έχει δημιουργήσει μια σύνθεση θεωριών,  που προέρχονται ταυτόχρονα και από τους δύο χώρους, αυτόν της ψυχανάλυσης αλλά και της τέχνης.

Tί είναι όμως και πώς μοιάζει η εικαστική θεραπεία; Σύμφωνα με τον Βρετανικό Σύνδεσμο Εικαστικών Θεραπευτών (BAAT) «θεραπεία μέσω της τέχνης είναι μια μορφή ψυχοθεραπείας που χρησιμοποιεί την τέχνη ως πρωταρχικό τρόπο έκφρασης και επικοινωνίας. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η τέχνη δεν χρησιμοποιείται ως διαγνωστικό εργαλείο, αλλά ως ένα μέσο για να αυξήσει την συνειδητότητα και να αναγνωρίσει τα συναισθήματα που προκαλούν σύγχυση και πόνο. Η εικαστική θεραπεία είναι κατάλληλη για παιδιά, νέους, ενήλικες και ηλικιωμένους. Η τέχνη ως μέσω θεραπείας μπορεί να φανεί χρήσιμη σε ένα ευρύ φάσμα δυσκολιών. Αυτές περιλαμβάνουν συναισθηματικά, κοινωνικά, συμπεριφορικά προβλήματα ή προβλήματα ψυχικής υγείας, μαθησιακές ή σωματικές αναπηρίες, νευρολογικές ή ψυχωτικές παθήσεις και σωματικές ασθένειες που συνήθως μπλοκάρουν την έκφραση των συναισθημάτων. Στην πραγματικότητα, η εικαστική θεραπεία μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμη για τους ανθρώπους που δυσκολεύονται να χρησιμοποιήσουν τον προφορικό λόγο, έχουν υποστεί κάποιου είδους τραύμα ή  αντιμετωπίζουν περιόδους προσαρμογής και αλλαγής.

Η τέχνη ως θεραπευτικό μέσω μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε ομαδική (μεγάλες και μικρές ομάδες)  ή ατομική ψυχοθεραπεία. Η εικαστική θεραπεία δεν είναι ένα μάθημα ζωγραφικής ή μια καλλιτεχνική δραστηριότητα, ωστόσο μπορεί να  εμπεριέχει στοιχεία χαράς και παιχνιδιού. Είναι σημαντικό να πούμε ότι οι θεραπευόμενοι δεν χρειάζεται να έχουν καμία προηγούμενη εμπειρία στην τέχνη ή κάποιο καλλιτεχνικό ταλέντο. Ένας από τους κύριους θεραπευτικούς στόχους είναι να πραγματοποιηθεί η συνειδητοποίηση και η ανάπτυξη σε προσωπικό ή ομαδικό επίπεδο, μέσω της χρήσης διαφόρων προϊόντων ζωγραφικής (π.χ. πινέλα, χρώματα, πυλό, άμμο κ.α), δημιουργώντας ένα περιβάλλον εμπιστοσύνης και ασφάλειας.

Ο θεραπευτής εργάζεται μαζί με τον θεραπευόμενο για να κατανοήσουν μαζί την έννοια της εικόνας. Η δημιουργία μιας εικόνας φέρει κεντρικό ρόλο στη θεραπευτική σχέση. Οι εικόνες χρησιμοποιούνται ως πρωτογενείς μορφές επικοινωνίας, μεταξύ θεραπευτή και θεραπευόμενου, και τα υλικά παρέχουν έναν τρόπο για τον θεραπευόμενο ώστε να εκφράσει τις σκέψεις και τα συναισθήματά του.

Είναι πολύ σημαντικό να παρατηρήσουμε την εικόνα που δημιουργείται σαν έναν ζωντανό οργανισμό, ο οποίος αναπτύσσεται σε κάθε συνεδρία. Η θεραπευτική εικόνα  μπορεί να θεωρηθεί ως ένα εξωτερικό αντικείμενο, όπου ο θεραπευόμενος μπορεί να προβάλει και να κατανοήσει ανεξερεύνητα κομμάτια του εαυτού του που βρίσκονται στο υποσυνείδητό του.  Άρα η θεραπευτική σχέση αποτελείται από το διυποκειμενικό τρίγωνο:  του θεραπευτή, της θεραπευτικής εικόνας και του θεραπευόμενου. Ένας από τους σημαντικότερους ρόλους του θεραπευτή στη σχέση αυτή είναι να παρέχει καθοδήγηση και υποστήριξη, μέσω της εικόνας, για ένα ασφαλές θεραπευτικό ταξίδι. Ο Vincent Van Gogh περιγράφειαυτότοταξίδιως “taking the line out for a walk”.

 

Πάνος Κούρτης

Σχετικά με τον Αρθρογράφο

Lifehub

Το LifeHub είναι μία διαδικτυακή πλατφόρμα ενημέρωσης, πληροφόρησης, δικτύωσης και συνεργασίας με ανθρώπους που ενδιαφέρονται και αγαπούν το χώρο της ολιστικής θεραπευτικής. Μέσα από το LifeHub μπορείτε να επικοινωνήσετε τις ιδέες σας, να αντλήσετε πληροφόρηση από καταξιωμένους συνεργάτες στο χώρο, να βρείτε καλές πρακτικές για την καθημερινή σας ζωή, να εμπνευστείτε από ιστορίες επιτυχίας ή αποτυχίας, να γνωρίσετε ανθρώπους από την Ελλάδα και το εξωτερικό, να παρευρεθείτε σε διάφορες εκδηλώσεις και σεμινάρια. Απολαύστε μια πηγή πλούσια σε πληροφορίες και άρθρα!

Προσθήκη σχολίου

Γράψτε ένα σχόλιο