ΒΟΤΑΝΑ

ΛΑΒΔΑΝΟ ΚΙΣΤΟΣ Ο ΛΑΧΝΑΙΟΣ

 

Λάβδανο Κίστος ο Λαχναίος – μια ιστορία χιλιετιών

Λάβδανος η λάδανο
Cistus incanus

Από τα φύλλα και τον βλαστό τους καλοκαιρινούς μήνες και ιδιαίτερα τις θερμές ώρες συλλέγεται μια αρωματική ρητίνη γνωστή ως λάβδανο. Ο Διοσκουρίδης (1ος αιώνας μ.Χ.), ιατρός και βοτανολόγος του Ρωμαϊκού Στράτου, αναφέρει : «Το λάδανον δύναμιν έχει θεραπευτικήν, μαλακτικήν, ανα-στομωτικήν, ίστησι δε τας ρέουσας τρίχας μιγέν οίνω και σμύρνη και μυρσινίω ελαίω, ουλάς τε ευπρεπεστέρας ποιεί μετ’ οίνου καταχριόμενον και ωταλγίας μεθ’ υδρομέλιτος ή ροδίου εγχεομένου θεραπεύει. Επίσης, αυτός δίνει μια λεπτομερή περιγραφή του τρόπου συλλογής του λάβδανου, από τα γένια και τα πόδια των τράγων και των κατσικιών πάνω στα οποία κολλά, αλλά και με ένα εργαλείο με σχοινιά όπως γίνεται και σήμερα (π.χ. στο ορεινό χωριό Σίσσες Μυλοποτάμου Ρεθύμνης).

Χαμηλός θάμνος με πολλές διακλαδώσεις και χαρακτηριστικά ρόδινα άνθη με τσαλακωμένα πέταλα. Φύλλα ωοειδή αδενώδη 15-25mm πυκνά χνουδωτά με κυματιστή περιφέρεια.

Από την πανάρχαια εποχή μέχρι και το τέλος του 18ου αιώνα χρησιμοποιούνταν και ως φαρμακευτική ουσία, (gummi ladanum), εναντίον των λοιμών της χολέρας, ως αρωματική ουσία για θυμιάσεις, αλλά και στην ταρίχευση των νεκρών.

Ο Ηρόδοτος και όλοι οι μεταγενέστεροι Έλληνες και Ρωμαίοι συγγραφείς αναφέρουν ότι προέρχεται από τη σημιτική «ladan» και σημαίνει το εκκριματώδες φυτό. Οι αρχαίοι χρησιμοποιούσαν το λάδανο σε θυμιάματα και αλοιφές. Απέδιδαν στο βότανο αντιρρευματικές, θερμαντικές, αντισηπτικές και στυπτικές θεραπευτικές ιδιότητες ενώ με τους καρπούς του φυτού έφτιαχναν αφέψημα, που σταματά τη διάρροια. Παλιότερα ορισμένοι αρτοποιοί το έβαζαν στο φούρνο τους για να αρωματίζουν τα παξιμάδια. Αποτελεί ακόμα ένα από τα 40 συστατικά του Αγίου Μύρου που φτιάχνεται κάθε 10 χρόνια στο Πατριαρχείο Κωνσταντινούπολεως.

Τώρα χρησιμεύει περισσότερο στην παρασκευή αρωμάτων και καλλυντικών (έχει αντιρυτιδικές ιδιότητες). Επίσης θεωρείται καταπραϋντικό, στυπτικό, θερμαντικό, αντικαταρροϊκό, αντισπασμωδικό και αποχρεμπτικό. Τα φύλλα της λαδανιάς έχουν την υψηλότερη περιεκτικότητα σε πολυφαινόλες από οποιοδήποτε άλλο φυτό στην Ευρώπη, με εκπληκτική ικανότητα καταστροφής των ελευθέρων ριζών.

Ο ωραιότατος θάμνος που τα ροζ άνθη του φωτίζουν τις πλαγιές, αγαπημένο φυτό των μελισσών που τους δίνει τροφή – νέκταρ και βγάζει τη ρητίνη που αναφέρει το εδάφιο της Βίβλου ως θυμίαμα, είναι ο Κίστος λαχναίος, υποπ. κρητικός [Cistus incanus s.sp creticus], κοινώς κίστος, κουνούκλα, λαδανιά και ξυστάρια, ο αρσενικός κίστος του Θεόφραστου. Η λέξη κίστος είναι Ελληνική.

Ιδιαιτέρως γνωστό ανά τον κόσμο είναι το λάβδανο που παράγεται στην Κρήτη, στο χωριό Σισιές, από γνώστες αγρότες, οι οποίοι ακολουθούν ακόμη και σήμερα την πάλαι ποτέ παραδοσιακή διαδικασία συλλογής, επεξεργασίας και διάθεσης του λαβδάνου. Το Κρητικό λάβδανο είναι μια ιστορία χιλιετιών

Το γνήσιο λάβδανο είναι μια κολλώδης καφετιά ρητίνη που λαμβάνεται από το φυτό Cistus Creticus της οικογένειας Cistacese (Κιστίδες,) είδος rockrose. Η ρητίνη αυτή παρουσιάζει ισχυρή αντιμικροβιακή και αντιοξειδωτική δράση και έχει έντονο άρωμα και δυνατή γεύση βάλσαμου. H παραγωγή της ρητίνης στην διάρκεια της ημέρας αυξάνει με την αύξηση της θερμοκρασίας.

Έχει μια μακροχρόνια ιστορία της χρήσης στη βοτανική ιατρική και ως συστατικό αρώματος.
Η ιστορία του ξεκινά από την νεολιθική εποχή από την στιγμή που ο άνθρωπος εξημέρωσε την κατσίκα.
Στους αρχαίους χρόνους, η ρητίνη μαζευόταν από τα γένια των τράγων και των αιγών που βοσκούσαν ανάμεσα στους θάμνους.

Η λέξη λάβδανο είναι ακαδικής προελεύσεως(Ακάδες αρχαίος λαός της Μεσοποταμίας)
Ήταν γνωστό από την εποχή των Φαραώ της αρχαίας Αιγύπτου. Το χρησιμοποιούσαν ως θυμίαμα (συστατικό στο Κέφι και ως υλικό ταρίχευσης). Τα βασιλικά σκήπτρα της Αρχαίας Αιγύπτου είναι μια βέργα και ένα λαδανιστήριο και επιτρέπεται να τα κρατούν μονό οι βασιλιάδες (Φαραώ). Το γνήσιο λάβδανο αποτελεί ένα από τα βασικά λιβάνια του Δαυίδ

Το γνήσιο λάβδανο είναι ένα φυσικό προϊόν και μαζεύεται από το φυτό Cistus Creticus – Incanus με τον παραδοσιακό τρόπο χωρίς την χρήση χημικών. Σήμερα εξακολουθεί να μαζεύεται με τον παραδοσιακό τρόπο μόνο στην Κρήτη.

Το φυτό από το οποίο προέρχεται έχει συμπεριληφθεί ήδη από τον Ιπποκράτη, τον πατέρα της Ιατρικής, στα φαρμακευτικά βότανα, των οποίων τις ιδιότητες οι αρχαίοι είχαν από τότε εκτιμήσει. Εξίσου σημαντικό είναι και για τον τομέα της αρωματοποιίας, καθώς αποτελεί συστατικό πολλών αρωμάτων εξαιτίας αυτής ακριβώς της ιδιαίτερης οσμής του.

Συνεχίζεται …

*Οι πληροφορίες που παρέχονται εδώ έχουν καθαρά ενημερωτικό χαρακτήρα και δε μπορούν να αντικαταστήσουν τη γνωμάτευση ή την επίσκεψη σε γιατρό ή σε άλλον ειδικό της υγείας.

 

Χρίστος Καψάλης
Συλλέκτης βοτάνων – Ερευνητής

 

Σχετικά με τον Αρθρογράφο

ΧΡΙΣΤΟΣ ΚΑΨΑΛΗΣ

Από τα τέλη της δεκαετίας του ’70 άρχισε να ασχολείται με την συλλογή βοτάνων από πολλές περιοχές της Ελλάδος. Με πολύ κόπο και ατέλειωτες ώρες μελέτησε την βοτανική των αρχαίων Ελλήνων, μελετώντας τον Διοσκουρίδη, την φυσική ιστορία του Πλίνιου, τον Παράκελσο, κείμενα του Γαληνού, Ελληνικά και ξένα βιβλία φυτολογίας, βοτανολογίας, βοτανοθεραπείας.

Παρακολούθησε σεμινάρια στο School of Natural Health Sciences, Γεμμοθεραπεία και συνδυασμούς γεμμοθεραπευτικών σκευασμάτων και βαμμάτων.

Η προσωπική του συλλογή περιλαμβάνει εκατοντάδες βότανα και βάμματα της Ελληνικής φύσης, η οποία θα παρουσιαστεί πλήρης, πολύ σύντομα από το lifehub.gr, καθώς και στο υπό έκδοση βιβλίο ‘’Η θεραπευτική δύναμη των βοτάνων, δένδρων και φυτών“.

xristkaps@gmail.com Τηλ.επικοινωνίας 6980597508

Προσθήκη σχολίου

Γράψτε ένα σχόλιο


CAPTCHA Image
Reload Image

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.