ΒΟΤΑΝΑ

Αψιθιά το αρωματικό πικρό βότανο

 

Αψιθιά, Αρτεμισία, Αψέντι, το αρωματικό πικρό βότανο της φύσης

Η Αψιθιά είναι γνωστή από την εποχή του Ιπποκράτη και θεωρείται ένα από τα πιο αρωματικά φυτά παρόλη την πικρή της γεύση. Στην Αρχαία Ελλάδα την ονόμαζαν Αρτεμισία, Το όνομά της Artemisia (αψιθιά) το πήρε από τη θεά Αρτέμιδα, σε αναγνώριση των πολύτιμων ιδιοτήτων της θεάς και την χρησιμοποιούσαν σε περιπτώσεις αμηνόρροιας. Άλλοι λαοί όπως οι Άραβες, οι Αιγύπτιοι, οι Κέλτες την χρησιμοποιούσαν ως ορεξιογόνο.

Κατά τον μεσαίωνα αποδώσανε αρκετές ”μαγικές” ιδιότητες στην Αψιθιά και πίστευαν ότι η ύπαρξή της σε ένα σπίτι το προφυλάσσει από τα από τα κακά πνεύματα. Η Αρτεμισία αναφέρεται συχνά στον πρώτο μ.Χ. αιώνα στα Ελληνικά και Ρωμαϊκά κείμενα. Αναφέρεται επίσης στην Κινέζικη ιατρική βιβλιογραφία πριν από το 500 μ.Χ. Ο Διοσκουρίδης την ονόμαζε βαθύπικρον και τη σύστηνε κατά της ανορεξίας και των ίκτερων, σε αφέψημα και σε έγχυμα. Έλεγε ακόμα ότι ανακατεύοντας το μελάνι με έγχυμα αψιθιάς τα ποντίκια δεν αγγίζουν τους πάπυρους. O Θεσσαλός (1ος αι. μ.κ.ε.) και ο Γαληνός (130-199), χρησιμοποιούσαν από τότε την Αρτεμισία για τη θεραπεία του τριταίου και του τεταρταίου πυρετού. Οι Ρωμαίοι την φύτευαν στις άκρες των δρόμων και οι στρατιώτες τους στις μεγάλες πεζοπορίες την τοποθετούσαν στα σανδάλια τους για να αντέχουν καλύτερα. Η φήμη ότι το φυτό καταπραΰνει τα πληγωμένα και κουρασμένα πόδια κρατάει μέχρι σήμερα.

Στη βοτανοθεραπευτική χρησιμοποιούνται τα φύλλα, οι ανθισμένες κορυφές που συλλέγονται το καλοκαίρι και οι ρίζες το φθινόπωρο. Είναι διεγερτικό του πεπτικού, δηλαδή εξαιρετικά χρήσιμο φάρμακο για αυτούς που έχουν κακή πέψη. Αυξάνει την οξύτητα του στομάχου και την παραγωγή της χολής και βελτιώνει την πέψη και την απορρόφηση των θρεπτικών ουσιών, βοηθώντας έτσι σε άλλες παθήσεις Γενικά, το φυτό, σε μέτριες δόσεις, ερεθίζει το στομάχι, αυξάνει την όρεξη, διευκολύνει την πέψη, επιταχύνει την κυκλοφορία του αίματος, προκαλεί εκκρίσεις, συντελεί στο αδυνάτισμα και χωνεύει τα λίπη.

Στη θεραπευτική, χρησιμοποιούνται οι σπόροι Αψιθιάς. Βοηθά στην πέψη και στο αδυνάτισμα. (λιώνει τα λίπη). Έχει ευεργετική δράση στους διαβητικούς και βοηθά στην καταπολέμηση των ρευματισμών. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την καταπολέμηση της αναιμίας, ως αντιπυρετικό, ενώ έχει και διουρητικές ιδιότητες. Εξωτερικά, μπορεί να χρησιμοποιηθεί και ως αντισηπτικό.

Άλλες χρήσεις της Αψιθιάς

Οι φρέσκοι ή αποξηραμένοι βλαστοί αποκρούουν τα έντομα και τα ποντίκια. Τα ξεραμένα φύλλα τους όταν τοποθετηθούν στα ρούχα αποκρούουν τους σκώρους. Αποθαρρύνει τους γυμνοσάλιαγκες και τα έντομα και για αυτό σήμερα χρησιμοποιείται στην παρασκευή εντομοαπωθητικών. Από την αψιθιά παράγονταν το αψέντι, ένα δημοφιλές ποτό στη Γαλλία το 19ο αιώνα. Το αψέντι είναι τοξικό του κεντρικού νευρικού συστήματος και η παρατεταμένη χρήση του προκαλεί εκφυλισμό των νεύρων (αψεντισμό), για αυτό και το ποτό αυτό έχει απαγορευτεί σε πολλές χώρες. Ο αψεντισμός προκαλείται από ένα αιθέριο έλαιο του αψινθίου, το θούιον, που είναι δηλητηριώδες.

Κατά το παρελθόν, η αψιθιά ήταν ένα από τα κύρια αρωματικά συστατικά του βερμούτ (το wermut προέρχεται από τη γερμανική λέξη για την αψιθιά. Σαν λαϊκό φάρμακο, η αψιθιά έχει μεγάλη φήμη ως τονωτικό, εναντίον της φυματίωσης, της αναιμίας, της αρθρίτιδας και των σκωλήκων των εντέρων και από αυτό πήρε το αγγλικό όνομα wormwood (σκουληκόξυλο). Τα τελευταία χρόνια χρησιμοποιήθηκε κατά της χολικής ανεπάρκειας και κατά του σακχαρώδη διαβήτη.

Θεραπευτικές χρήσεις της Αρτεμισίας (αψιθιά)

Στην παραδοσιακή κινεζική ιατρική η Artemisia annua είναι ένα βότανο που χρησιμοποιείται παραδοσιακά ως θεραπεία πυρετού. Έχει παραχθεί ημισυνθετικά ως ανθελονοσιακό φάρμακο. Ο προτεινόμενος μηχανισμός δράσης της αρτεμισινίνης περιλαμβάνει τη διάσπαση των γεφυρών ενδοπεροξειδίου του σιδήρου, που παράγουν ελεύθερες ρίζες, οι οποίες προκαλούν οξειδωτικό στρες στα κύτταρα του παρασίτου. Η ελονοσία προκαλείται από το Plasmodium falciparum (κυρίως), που κατοικεί σε μεγάλο βαθμό στα ερυθρά αιμοσφαίρια που περιέχουν σίδηρο αίμης.

Είναι διεγερτικό του πεπτικού, δηλαδή εξαιρετικά χρήσιμο φάρμακο για αυτούς που έχουν κακή πέψη. Αυξάνει την οξύτητα του στομάχου και την παραγωγή της χολής και βελτιώνει την πέψη και την απορρόφηση των θρεπτικών ουσιών, βοηθώντας έτσι σε άλλες παθήσεις. Γενικά, το φυτό, σε μέτριες δόσεις, ερεθίζει το στομάχι, αυξάνει την όρεξη, διευκολύνει την πέψη, επιταχύνει την κυκλοφορία του αίματος, προκαλεί εκκρίσεις, συντελεί στο αδυνάτισμα και χωνεύει τα λίπη.

Η Αρτεμισία (αψιθιά) στη θεραπεία του καρκίνου

Η αρτεμισινίνη αντιδρά με σίδηρο για να σχηματίσει ελεύθερες ρίζες που σκοτώνουν τα κύτταρα. Δεδομένου ότι τα καρκινικά κύτταρα προσλαμβάνουν μεγαλύτερη ποσότητα σιδήρου από ό, τι τα φυσιολογικά κύτταρα, είναι πιο ευαίσθητα στην τοξική επίδραση της αρτεμισινίνης. Μπορούν ομοιοπολικά συνδεδεμένα προς την αρτεμισινίνη σιδήρου να μεταφέρουν την γλυκοπρωτεΐνη του πλάσματος την τρανσφερίνη. Η μελέτη διαπίστωσε ότι η holotransferrin – tagged αρτεμισινίνη, είναι πολύ ισχυρή και εκλεκτική στη θανάτωση των καρκινικών κυττάρων. Έχει αποδειχθεί ότι μειώνει την αγγειογένεση και την έκφραση του αγγειακού ενδοθηλιακού αυξητικού παράγοντα σε ορισμένες καλλιέργειες ιστών. Έτσι, είναι μια αποτελεσματική θεραπεία του καρκίνου. Η μελέτη των επιστημόνων δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Life Sciences, και είναι άκρως ενθαρρυντική για τη μάχη και την καταπολέμηση του καρκίνου. Αρχικά οι επιστήμονες χορήγησαν αρτεμισινίνη από την αψιθιά και διαπίστωσαν ότι υπήρχε μείωση των καρκινικών κυττάρων κατά 30%. Στη συνέχεια η θεραπεία συνδυάστηκε με σίδηρο και τα αποτελέσματα ήταν θεαματικά. Το 98% των καρκινικών κυττάρων είχε εξαφανιστεί μέσα σε 16 ώρες και το σπουδαιότερο, τα υγιή κύτταρα δεν είχαν επηρεαστεί καθόλου.

Οι θεραπευτικές ιδιότητες της αψιθιάς δεν είναι προσφάτως γνωστές. Στην αρχαία Ελλάδα τη χρησιμοποιούσαν ευρέως, ενώ έχει διαπιστωθεί επίσης και χρησιμοποιείται κατά της ελονοσίας, σε περιπτώσεις κατάθλιψης και στην έμμηνο ρύση (την εξομαλύνει). Επίσης, χρησιμοποιείται για την καταπολέμηση του διαβήτη. Με απόσταξη των φύλλων και των ανθέων συλλέγεται ένα λάδι ανθελμινθικό, τονωτικό, εφιδρωτικό, αντισηπτικό, ανικαρκινικό και αντιπυρετικό. Πολλοί ήταν εκείνοι που παραδόθηκαν στη σαγήνη του και το ύμνησαν (Edouard Manet, Charles Baudelaire, Paul Gauugin, Tolouse Lautrec, Van Gog). Λέγεται μάλιστα ότι ο Van Gog τρελλάθηκε από τον αψεντισμό.

Συνταγές για την αψιθιά

Τα αποξηραμένα άνθη, σε αφέψημα, τρία φλιτζάνια την ημέρα, για διούρηση, για τους κολικούς νεφρών, την αμμηνόρροια, τις στομαχικές διαταραχές και τον πυρετό.

Για την υδρωπικία 18-30 γραμμάρια σκόνης από αποξηραμένη αψιθιά σε ένα λίτρο νερό, ανά ένα ποτήρι την ημέρα.

Μια φούχτα φύλλα σε ένα λίτρο άσπρο κρασί για δύο εβδομάδες δίνει ρόφημα ικανό να διεγείρει την όρεξη (ένα ποτήρι του λικέρ τη μέρα, πριν το γεύμα, για τρεις ημέρες, όχι παραπάνω).

Το ίδιο ρόφημα μετά το γεύμα αναδεικνύεται ευστόμαχο, ενώ το πρωί, πριν το πρόγευμα, είναι αποτελεσματικό για αυτούς που υποφέρουν από σκώληκες εντέρων (ταινία, ασκαρίδες, οξύουρους, σχιστοσωμίαση).

Για τον καρκίνο δίνονται όλες οι ανωτέρω συνταγές μαζί με συμπλήρωμα σιδήρου 2-3 φορές την ημέρα.

Η Αρτεμισινίνη δεν είναι διαλυτή στο νερό, ως εκ τούτου, το τσάι Artemisia annua θεωρείται ότι δεν περιέχει φαρμακολογικά σημαντικές ποσότητες artemesinin. Το ζεστό νερό (85°C), και όχι βραστό νερό, θα πρέπει να χρησιμοποιείται για την παρασκευή του τσαγιού.

Η αψιθιά χρησιμοποιείται, επίσης, στην παρασκευή χρωμάτων και στον αρωματισμό διαφόρων ποτών. Οι φρέσκοι ή αποξηραμένοι βλαστοί αποκρούουν τα έντομα και τα ποντίκια. Τα ξεραμένα φύλλα τους όταν τοποθετηθούν στα ρούχα αποκρούουν τους σκώρους. Αποθαρρύνει τους γυμνοσάλιαγκες και τα έντομα και για αυτό σήμερα χρησιμοποιείται στην παρασκευή εντομοαπωθητικών.

Απαγορεύεται στις θηλάζουσες, στις εγκυμονούσες γιατί διεγείρει τη μήτρα, στους νευρικούς και ευέξαπτους, όπως, επίσης, και αυτούς που υποφέρουν από στοματικές και γαστρεντερικές παθήσεις. Το πλούσιο αιθέριο έλαιό του, εάν γίνει κατάχρηση, μπορεί να προκαλέσει νευρικές διαταραχές.

Ήδη η φαρμακευτική εταιρία Sanofi, έχει ξεκινήσει την παραγγελία 60 τόνων αρτεμισινίνης το χρόνο, και σύντομα υπάρχει αισιοδοξία ότι ένα όπλο στη μάχη κατά του καρκίνου θα προστεθεί στη φαρέτρα των επιστημόνων.

Προφυλάξεις κατά τη λήψη Αψιθιάς

Να λαμβάνεται σε μικρές δόσεις, και όχι για πάνω από 2 εβδομάδες κάθε φορά. Να μη λαμβάνετε στη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Πάντα χρησιμοποιείτε τα βότανα υπό την επίβλεψη ενός ειδικού και ειδικά όταν παίρνετε ταυτόχρονα άλλα φάρμακα ή βότανα. Προσεκτική πρέπει να είναι και η χρήση του αφεψήματος της αψιθιάς γιατί μπορεί να προκαλέσει διάφορες διαταραχές όπως πονοκεφάλους, σπασμούς, αποβολή εμβρύου, καρδιολογικές διαταραχές μέχρι και θάνατο.

ΟΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΟΥ ΔΙΝΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΣΕΛΙΔΑ ΜΑΣ, ΕΧΟΥΝ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ, ΔΕΝ ΥΠΟΚΑΘΙΣΤΟΥΝ ΤΑ ΦΑΡΜΑΚΑ ΚΑΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΧΟΡΗΓΟΥΝΤΑΙ ΜΟΝΟ ΜΕ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΤΟΥ ΓΙΑΤΡΟΥ ΤΗΣ ΕΚΑΣΤΟΤΕ ΙΔΙΟΤΗΤΑΣ

 

Χρίστος Καψάλης
Συλλέκτης Βοτάνων-Ερευνητής

 

Σχετικά με τον Αρθρογράφο

ΧΡΙΣΤΟΣ ΚΑΨΑΛΗΣ

Από τα τέλη της δεκαετίας του ’70 άρχισε να ασχολείται με την συλλογή βοτάνων από πολλές περιοχές της Ελλάδος. Με πολύ κόπο και ατέλειωτες ώρες μελέτησε την βοτανική των αρχαίων Ελλήνων, μελετώντας τον Διοσκουρίδη, την φυσική ιστορία του Πλίνιου, τον Παράκελσο, κείμενα του Γαληνού, Ελληνικά και ξένα βιβλία φυτολογίας, βοτανολογίας, βοτανοθεραπείας.

Παρακολούθησε σεμινάρια στο School of Natural Health Sciences, Γεμμοθεραπεία και συνδυασμούς γεμμοθεραπευτικών σκευασμάτων και βαμμάτων.

Η προσωπική του συλλογή περιλαμβάνει εκατοντάδες βότανα και βάμματα της Ελληνικής φύσης, η οποία θα παρουσιαστεί πλήρης, πολύ σύντομα από το lifehub.gr, καθώς και στο υπό έκδοση βιβλίο ‘’Η θεραπευτική δύναμη των βοτάνων, δένδρων και φυτών“.

xristkaps@gmail.com Τηλ.επικοινωνίας 6970502611

Προσθήκη σχολίου

Γράψτε ένα σχόλιο


CAPTCHA Image
Reload Image

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.