ΒΟΤΑΝΑ

Το μπόλιασμα των δένδρων, και η τέχνη του μπολιάσματος

Από τα σημαντικότερα βήματα που έκανε ο άνθρωπος από την εμφάνισή του πάνω στη γη και καθόρισαν την πορεία του, βελτιώνοντας θεαματικά τη ζωή του, είναι η εξημέρωση των «άγριων». Και ζώων και δέντρων!

Τώρα πια ο εμβολιασμός των φυτών είναι μια τέχνη, που δεν την κατέχουν και πολλοί στους καιρούς μας. Η απομάκρυνση των ανθρώπων από τη φύση και τις αληθινές λειτουργίες της, μας «φτώχυνε» σε γνώσεις. Οι περισσότεροι άνθρωποι της πόλης πιστεύουν πως κάθε δέντρο, από τη στιγμή που φυτρώνει, είναι σε θέση να παράγει τους γλυκούς ή τους ξινούς καρπούς του, όπως τους βρίσκει κανείς σε ένα κατάστημα.

Πότε και πώς ο άνθρωπος άρχισε να εμβολιάζει τα δέντρα, είναι κάτι που ποτέ δεν θα το μάθουμε με σιγουριά. Ούτε πώς έγινε η πρώτη αυτή «εγχείρηση» σε κάποιο φυτό. Πιθανόν η αρχή να έγινε από κάποιο τυχαίο γεγονός. Ίσως, ένα κλαρί να χώθηκε στον κορμό ενός άλλου δένδρου μετά από μια καταιγίδα, που τσάκισε το δάσος με τα άγρια καρποφόρα. Ο παρατηρητικός άνθρωπος εκείνης της εποχής που τρεφόταν ακόμη μόνο από το κυνήγι ή τη συλλογή καρπών, είδε πως σε εκείνο τον κορμό κάτι διαφορετικό βλάστησε και καρποφόρησε!

Και προσπαθώντας να κατανοήσει αυτό το θαύμα, βάλθηκε -άγνωστο πώς και με τι τρόπο- να το επαναλάβει. Και τελικά το κατάφερε! Τη δυνατότητα να μπολιάζει τα διάφορα φυτά απόκτησε ο άνθρωπος, όταν κατάλαβε ότι οι φυτικοί ιστοί έχουν την ικανότητα να συγκολλώνται μεταξύ τους και να γίνονται σιγά – σιγά ένα, ακόμα και όταν ανήκουν σε διαφορετικά είδη. Μέσω αυτού του στενού πλησιάσματος του ενός με τον άλλο γίνεται άνετα η ανταλλαγή θρεπτικών ουσιών.

Σήμερα μέσω του εμβολιασμού έγινε κατορθωτό να πάρουμε διάφορα είδη καρπών κυρίως από τα οπωροφόρα δέντρα

Από εκείνον τον πρώτο εμβολιασμό και πέρα, μια ατέλειωτη σειρά εμπειριών προστέθηκαν, μέχρι που ο παραδοσιακός τρόπος εμβολιασμού μεταφέρθηκε και στα εργαστήρια. Οι σχετικές επιστήμες δημιουργούν συνεχώς νέα είδη φυτών, αλλά αυτός ο τρόπος στηλιτεύεται από πολλούς ως μη ορθός και κατηγορείται ως μη συμβατός με τη φύση και τις αρχές της.

Στην ύπαιθρο της πατρίδας μας, οι άνθρωποι εμβολίαζαν τα δέντρα με έναν τρόπο που περνούσε σχεδόν μυστικά από γενιά σε γενιά, τηρώντας ένα αυστηρό «τυπικό» τόσο ως προς την προετοιμασία, όσο και ως προς την «εκτέλεση» ή την παρακολούθηση. Οι καστανιές είναι τα δέντρα που μπολιάστηκαν περισσότερο από κάθε άλλο στην ελληνική ύπαιθρο. Και ακολουθούν οι γκορτσιές, οι κορομηλιές και οι μηλιές, ενώ σπανιότερα οι καρυδιές, οι μουριές και άλλα. Με τα «μπόλια» μάλιστα, πολλά άγρια κλήματα που φύτρωναν ελεύθερα στις εξοχές, έφτιαξαν ωραία σταφύλια.

«Κέντρωμα» το λένε στους περισσότερους τόπους της χώρας μας, επειδή το βλαστάρι του νέου δέντρου που χώνεται στον κορμό του άγριου, μοιάζει σαν κεντρί! Ο «εμβολιαστής» κόβει τον κορμό του άγριου δέντρου, το οποίο πρέπει να είναι νέο για να έχει «δύναμη» σε ύψος, ανάλογα με το είδος και την παρουσία ζώων στην περιοχή. Συνήθως ο εμβολιασμός γίνεται σε ύψος πάνω από το ένα μέτρο από το έδαφος. Όχι πιο ψηλά, γιατί το μπόλι κινδυνεύει να σπάσει από τον αέρα, ή γιατί είναι περισσότερο εκτεθειμένο στη ζέστη.

Η αποτυχία του εμβολιασμού, όταν συνέβαινε, ήταν μοίρα κακιά για κάθε ορεινό νοικοκυριό! Γι΄ αυτό και συνοδευόταν από έναν σωρό λαϊκές δοξασίες και εξορκισμούς. Ο εμβολιαστής, πριν προχωρήσει στο κέντρωμα, έπρεπε να είναι καθαρός και στην ψυχή και στο σώμα.

Ο καθένας μάλιστα είχε εξελίξει ένα προσωπικό «τελετουργικό» και με βάση αυτό αναγνωριζόταν από τους συντοπίτες του, οι οποίοι τον εκτιμούσαν όπως και τον πρακτικό γιατρό που περιποιούνταν τα τραυματισμένα ζώα.

Η κατάλληλη ημέρα για κέντρωμα είναι στις αρχές του Απριλίου, την εποχή που αρχίζουν να κυλάνε δυνατά οι χυμοί στον κορμό του δέντρου. Πρέπει να είναι μια ζεστή και υγρή μέρα, που να μη φυσάει δυνατός αέρας για να τα σπάσει, ούτε λίβας για να τα τσουρουφλίσει.

Κατά τη διάρκεια των τελευταίων 20 ετών οι Αυστραλοί αγρότες James και Kerry West έχουν αναπτύξει αυτό που οι ίδιοι ονομάζουν «Fruit Salad Tree», δηλαδή ένα δενδρύλλιο σε γλάστρα που μπορεί να παράγει μια ποικιλία από διάφορα φρούτα, όλα σε ένα φυτό!

Το φυτό-θαύμα μπορεί να παράγει μέχρι και έξι διαφορετικά είδη φρούτων στα κλαδιά του, που ανήκουν, όμως στην ίδια οικογένεια. Έτσι πυρηνόκαρπα, όπως ροδάκινα, νεκταρίνια, βερίκοκα και δαμάσκηνα, παράγονται σε ένα φυτό, πορτοκάλια, λεμόνια, λάιμ και γκρέιπφρουτ σε άλλο, ενώ πράσινα και κόκκινα μήλα σε ένα τρίτο! Δηλαδή ότι χρειάζεται κάποιος για να φτιάξει μια νόστιμη φρουτοσαλάτα με τη μία!

 

Χρίστος Καψάλης
Συλλέκτης Βοτάνων-Ερευνητής

 

Σχετικά με τον Αρθρογράφο

ΧΡΙΣΤΟΣ ΚΑΨΑΛΗΣ

Από τα τέλη της δεκαετίας του ’70 άρχισε να ασχολείται με την συλλογή βοτάνων από πολλές περιοχές της Ελλάδος. Με πολύ κόπο και ατέλειωτες ώρες μελέτησε την βοτανική των αρχαίων Ελλήνων, μελετώντας τον Διοσκουρίδη, την φυσική ιστορία του Πλίνιου, τον Παράκελσο, κείμενα του Γαληνού, Ελληνικά και ξένα βιβλία φυτολογίας, βοτανολογίας, βοτανοθεραπείας.

Παρακολούθησε σεμινάρια στο School of Natural Health Sciences, Γεμμοθεραπεία και συνδυασμούς γεμμοθεραπευτικών σκευασμάτων και βαμμάτων.

Η προσωπική του συλλογή περιλαμβάνει εκατοντάδες βότανα και βάμματα της Ελληνικής φύσης, η οποία θα παρουσιαστεί πλήρης, πολύ σύντομα από το lifehub.gr, καθώς και στο υπό έκδοση βιβλίο ‘’Η θεραπευτική δύναμη των βοτάνων, δένδρων και φυτών“.

xristkaps@gmail.com Τηλ.επικοινωνίας 6970502611

Προσθήκη σχολίου

Γράψτε ένα σχόλιο


CAPTCHA Image
Reload Image

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.